· Những
nhận định
Chiến tranh Việt Nam đã chấm dứt
44 năm rồi mà tài liệu viết về chiến tranh nầy vẫn còn phong phú. Không
kể các tài liệu còn nằm im trong các kho lưu trữ chưa được khai thác,
chỉ kể đến tài liệu các thể loại đang lưu
hành trong các thư viện, con số thật khổng lồ.
Tham khảo thư mục World Cat (World Catalog) vào ngày 20/04/2019, với cụm từ Vietnam War 1961-1975, độc giả có thể tìm thấy 61 855 tiêu đề (headings)
về tựa (titre) hay chủ đề (sujet). Nếu phân biệt theo
ngôn ngữ, trong số những tiêu đề trên có 48 920 tiếng Anh, 4 362 tiếng
Việt, 903 tiếng Pháp và 7 670 các ngôn ngữ khác. Nếu tính theo thể loại
(format) có 31 744 dưới hình thức sách in, 8 000 sách điện tử, 3 045
luận án đại học, 5 840 vidéo phim ảnh, và 13
226 các thể loại khác (bài báo, hồ sơ, âm nhạc…). Nếu tìm với cụm từVietnam history, độc giả sẽ tìm thấy 113 190 tiêu đề, dĩ nhiên trong đó có
đề cập đến chiến tranh Việt Nam. Phải hiểu
là với gần 200 000 tiêu đề như trên, khối tài liệu liên quan đến chiến
tranh Việt Nam đang lưu hành trong hàng trăm thư viện lớn trên thế giới
phải có đến vài triệu ấn bản.
Chiến tranh VN được xem như cuộc
chiến tranh tàn khốc nhứt trong thế kỷ 20 kể về thời gian, mức độ thiệt
hại tài sản và nhân mạng. Chỉ riêng nước Mỹ, chi phí chiến tranh đã 150
tỉ Mỹ kim (thời giá hôm nay gần 1000 tỉ,
không kể các thiệt hại xã hội, trợ cấp cựu quân nhân, phế nhân…lên đế 3
000 tỉ), 12 tướng, 238 đại tá và 58 000 quân nhân tử trận, 300 000 bị
thương. Về phía Việt Nam Cộng Hòa (VNCH), có 7 tướng và 12 đại tá tử
trận, số thiệt hại nhân mạng và tài sản cả hai
phía thật to tát.
Sở dĩ chúng tôi đề cập đến khối
lượng tài liệu và mức độ tác hại của chiến tranh VN như trên, chúng tôi
muốn nói đến nhiều thông tin chính yếu của cuộc chiến, mặc dù đã lần
lượt được giải mật, nhưng thực sự không
giải tỏa hết được những tranh luận, bất đồng, nhất là về những lý do thất trận của miền Nam.
Về phía Mỹ, 5 năm sau cuộc chiến, Tổng Thống Nixon đã giải thích về sự thất trận của Mỹ trong hồi ký của ông tựa là The Real War như
sau : « Có thêm vũ khí nguyên
tử trong kho cũng không cứu được VN. Có thêm quân đội tinh nhuệ cũng
không cứu được VN. Việt Nam thất trận không phải vì thiếu sức mạnh mà
vì thiếu khả năng sử dụng sức mạnh. Sự chia rẽ trong niềm tin của dân
chúng đã đưa đến sự suy yếu và sụp đổ quyền lực
quốc gia. Cuối cùng, những tác động tiêu cực của vụ Watergate đã khiến
Quốc Hội hạn chế quyền điều khiển chiến tranh của Hành Pháp .( sđd,
tr.123). Rõ ràng là Nixon phủi tay, đổ lỗi cho người dân và Quốc hội.
Henry Kissinger cũng
cùng luận điệu với Nixon đổ lỗi cho Watergate và Quốc Hội nhưng thực
sự, từ 1967, ngay khi là cố vấn cho Johnson, ông đã có chủ trương và
hành động để Mỹ rút quân đơn phương ra khỏi Việt Nam. Hiệp
định Paris là kế hoạch tinh vi của Kissinger
để thực hiện của cuộc rút quân đơn phương nầy với «một khoảng thời gian
coi được » ( a decent interval) nghĩa là làm sao cho cuộc sụp đổ miền
Nam với cuộc rút quân của Mỹ có một thời gian để Mỹ khỏi bị chỉ trích là
bỏ chạy, bỏ rơi đồng minh của mình. Trong
ý đồ ấy, Kissinger đổ lỗi cuộc thất trận miền Nam là vì ý chí chiến đấu
của miền Nam yếu kém :«… những cố gắng từ bên ngoài cũng chỉ là bổ túc chớ không thể tạo ra được những cố gắng và ý chí chiến đấu cho người trong nước» (Guenter Lewy. America in
Vietnam, p. 441).
Chính vì quan niệm vừa gian dối, vừa cao ngạo nầy, Kissinger đã không giấu diếm sự khinh rẻ và thù ghét chế độ VNCH. «Sao chúng nó không chết hết cho rồi. Điều tồi tệ nhất có thể xảy ra nếu cứ để cho chúng sống
dai dẳng hoài » là câu nói ác độc biểu tõ cái tâm địa gian ác của Kissinger (Ron
Nessen. It Sure Looks Different From the
Inside, p.98). Ngoải ra, Kissinger cũng không tiếc lời nhục mạ TT Thiệu
và người Việt Nam trong quyển hồi ký của ông (The Whitehouse Years) :Ông
Thiệu chẳng bao giờ thảo luận bằng quan điểm mà theo cung cách của
người Việt Nam: gián tiếp, quanh co cốt làm cho người đối thoại mệt nhừ
hơn là đi thẳng vào vấn đề, phương pháp mà người Việt đã dùng qua bao
thế kỷ để đánh bại đối phương trong những chiến
thắng của họ ; Người Việt , cả Nam lẫn Bắc đều không xem sự tin tưởng,
tình bạn lá quý trọng, họ đã chống đỡ được ngoại bang qua bao thế kỷ
không phải là nhờ niềm tin mà là do sử dụng mưu chước (p. 1368)
Về phía VNCH, lúc
19g30 ngày 21 tháng tư, TT Thiệu nói chuyện với quốc dân qua đài truyền
hình trước khi từ chức, ông kết tội người Mỹ đã phản bội VN, ông gằn
mạnh từng tiếng và lập lại: « các
ông bỏ mặc cho binh sĩ chúng tôi dưới cơn mưa pháo của Cộng Sản, đó là hành động vô nhân đạo của một đồng minh vô nhân đạo…». Sau nầy, trong bộ phim của Michael McClear : Vietnam, the Ten Thousand Day War,
tập 12, ông lập lại lời kết tội ấy
: « Lẽ ra là nên để cho chính người Mỹ nói lên điều nầy.. Tôi nghe nói
có nhiều nhân vật quan trọng có trách nhiệm đối với vấn đề Việt Nam đã
thú nhận rằng họ đã bỏ chúng tôi ».
Về phía Cộng Sản Bắc Việt, Tổng Bí Thư Lê Duẩn đã trơ tráo tuyên bố : Ta đánh Mỹ là đánh cho Liên Sô, đánh cho Trung Quốc, cho các nước xã hội chủ nghĩa và cả cho nhân loại, đánh
cho cả bọn xét lại đang đâm vào lưng ta. Với mục tiêu
tối hậu nầy, Cộng Sản Bắc Việt đã dốc toàn lực miền Bắc để xâm lăng miền
Nam, tuyến đầu của chủ thuyết Domino mà Tổng Thống Eisenhower đã đem áp
dụng ở VN từ 1954 để ngăn chặn làn sóng đỏ
tràn xuống vùng Đông Nam Á. Để làm vừa lòng đàn anh Cộng Sản, Bắc Việt
đã say máu gây ra cuộc chiến tranh Nam-Bắc, đem sinh mạng và tài sản của
người dân phục vụ cho chủ nghĩa cộng sản. Phải chờ đến 20 nnăm sau,
nhân ngày kỷ niệm 20 năm chiến thắng (03/04/1995),
Hà Nội mới chính thức công bố thống kê thiệt hại quân nhân miền Bắc và
quân Giải phóng Miền Nam :chết 1.1 triệu người, bị thương 600 000 người. Thống
kê trên còn nói rõ là số người chết không phải chỉ tử trận trên chiến
trường
mà còn do các lý do khác như đuối sức, bịnh tật, bị thương không được
săn sóc và đường mòn Hồ Chí Minh là mồ chôn tập thể cán binh miền Bắc
xâm nhập vào Nam. Chính phủ Cộng Sản cũng xác nhận là cứ 2 người khởi
hành từ miền Bắc thì chỉ có 1 người vào đến miền
Nam và có 300 000 người chết chưa tìm được hài cốt.
Riêng về miền Nam, cứ 1 người lính Mỹ tử trận thì có 40 người Việt gồm thường dân và quân nhân chết.
Bài viết sau đây trình bày những sự kiên mấu chốt liên quan đến các nhận định kể trên, tuy là không đầy, nhưng đủ để hiểu được những nguyên nhân chính yếu khiến Miền
Nam bại trận một cách tức tưởi.
· Lyndon
Johnson : vừa đánh vừa
đàm
Ngày 8-3-1965, Tổng
Thống Johnson quyết định gởi Thủy Quân Lục Chiến đổ bộ vào Đà Nẳng, mở
đầu cuộc tham chiến trực tiếp của quân đội Mỹ trên chiến trường Việt
Nam. Nhưng chỉ một tháng sau (7 tháng 4), tại đại
học John Hopkins (Baltimore), Johnson lại tuyên bố sẵn sàng điều đình
vô điều kiện với Bắc Việt một giải pháp hòa bình theo đó Hoa Kỳ sẽ viện
trợ 1 tỉ mỹ kim để phát triển vùng Đông Nam Á trong đó có Bắc Việt.
Trong khi chánh phủ Saigon ngạc nhiên và ái ngại
thì Thủ tướng Phạm Văn Đồng đưa ra 4 điều kiện tiên quyết : Hoa Kỳ rút
khỏi miền Nam, hai miền không được liên kết quân sự với một nước khác,
nội bộ miền Nam được giải quyết với Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam, và tổ
chức thống nhất 2 miền không có sự can thiệp
nước ngoài.
Mặc dù Johnson cho là
Bắc Việt ngoan cố, nhưng trong 3 năm 1965-67, Johnson vãn tiếp tục nhờ
nhiều nước trung gian (Anh, Ấn độ, Canada, Liên Hiêp Quốc, Vatican,
nhiều nước Đông Nam Á) đề nghị hòa đàm với
Bắc Việt. Theo tài liệu của Bộ Quốc Phòng Hoa kỳ, có ít nhất 26 đề nghị. Vẫn không nãn
lòng, ngày 8 tháng 2, 1967, Johnson lại viết thư thẳng cho Hồ Chí Minh và 1 tuần lễ sau (15/02) Hồ Chí Minh trả lời «…nếu
chính phủ Mỹ muốn có những cuộc hội đàm nầy, trước hết, chánh phủ ấy
phải ngưng vô điều kiện các vụ oanh tạc và mọi hành động gây chiến
khác chống VNDCCH…» (Tâm tư TT Thiệu tr.276)
Rõ ràng là Johnson muốn
dùng lực lượng quân sự, vừa đánh vừa đàm, nhưng vô hiệu với Bắc Việt.
Sau nầy, TT Thiệu đã nói với Nguyễn Tiến Hưng ở Luân Đôn: chính sách của Mỹ tại VN nay thế nầy, mai thế khác, không
phải chỉ chỉ có Tổng Thống Nixon mới bỏ chạy mà cả Tổng Thống Johnson cũng đã muốn tháo lui ngay từ 1965-1966…đem quân vào để rút quân đi. (Tâm tư TTThiệu, tr. 273, 280).
Ngoài yếu tố bất cập,
chính sách chiến tranh của Mỹ tại VN còn có nhiều nghịch lý thất lợi cho
VN, góp phần lớn cho chuyện 30 tháng Tư.
- Đổ quân Mỹ ồ ạt vào VN làm gia tăng xáo trộn
xã hội, kinh tế VN
- Quân
Mỹ chỉ quen với chiến tranh quy ước, không
quen với chiến tranh du kích, khiến thiệt hại nhiều nhân mạng, gia tăng
phong trào phản chiến tại Mỹ và trên thế giới về cuộc chiến tranh xâm
lăng của Mỹ, điều mà cộng sản và phản chiến hô hào trên các diễn đàn
tuyên truyền.
- Mỹ
huấn luyện và Mỹ hóa quân đội VN, nhưng
lại chậm trể việc trang bị vũ khí cho VN. Mỹ chỉ cung cấp súng
M-16 sau Tết Mậu Thân trong khi Cộng Sản sử dụng AK-47 tối tân hơn.
Tương tự như vậy, VN sử dụng súng chống xe tăng M72, hỏa tiển TOW, đại
bác 170 ly trong khi Cộng Sản trang bị tăng B-40, B-41,
đại bác 130 ly. Phi cơ tối tân chỉ dành cho phi công Mỹ và phi công VN
nhận lịnh của Mỹ.
- Điều kỳ lạ như chánh sách của Mỹ là quyết
chiến nhưng không quyết thắng. Nhiều tài liệu cho biết là
sau những trận mưa bom ác liệt phá hủy gần như toàn bộ hạ tầng cơ sở
Bắc Việt, Hoa kỳ lại ngưng oanh tạc. Nếu Hoa Kỳ tiếp tục oanh tạc thêm
vài tuần, Bắc Việt sẽ phải đầu hàng, thậm chí Ted Gundersen,
một nhân viên FBI đã nói trên đài truyền hình là sau chiến dịch
Operation Linebacker, Bắc Việt đã gởi điện tín đến phòng truyền tin Hoa
Kỳ vào đầu năm 1973 xin đầu hàng vô điều kiện nhưng CIA đã giấu nhẹm
thông tin nầy. Nếu sự thật là như vậy thì quả tình
sự thất bại của cuộc chiến tranh Việt Nam là do sự ngu xuẩn
(stupidity) của Mỹ và sự tàn bạo (brutality) của miền Bắc Việt Nam
theo Max Hastings trong quyển sách của ông vừa xuất bản tựa là Vietnam: An Epic Tragedy 1945-1975.
· Bước
đầu của
kết thúc: hiệp
định Paris (27/01/1973)
Hội nghị Paris bắt đầu ngày 13-05-1968
với cuộc gặp mặt chính thức giữa Lê Đức Thọ, Xuân Thủy và Averell
Harriman, Cyrus Vance vào cuối thời Tổng Thống Lyndon Johnson (đảng Dân
Chủ) và được ký kết ngày 27-01-1973 vào
đầu nhiệm kỳ thứ 2 của Tổng Thống Richard Nixon (đảng Cộng Hòa). Lúc bắt đầu chỉ có 2 bên là Bắc Việt và Mỹ, đến ngày 25/01/1969
trở thành 4 bên có thêm VNCH và Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam. Tuy kéo
dài hơn 4 năm với hơn 100 phiên họp, nhưng
những phiên họp công khai đa số chỉ là những màn kịch diễn lại từ các
cuộc mật đàm giữa Lê Đức Thọ và Kissinger tại nhà của Jean Sainteny ở
Paris. Hội nghị thực sự kết thúc không phải tại Paris mà tại Bắc Kinh
khi Nixon gặp Mao Trạch Đông vào tháng 2-1972
tại Thượng Hải, sau 2 năm Kissinger bí mật qua lại để giàn xếp cuộc gặp
gỡ. Số phận của Việt Nam Cộng Hòa kể như đã được định đoạt tại đây, Mỹ
sẽ rút quân khỏi Việt Nam theo những yêu sách của cộng sản.
Trả lời câu hỏi của Chu Ân Lai,
Nixon đã không giấu diếm « nếu như bất cứ người lãnh đạo nào của Bắc
Việt chấp nhận cuộc ngưng bắn và trả lại tù binh cho chúng tôi, chúng
tôi sẽ rút quân khỏi Việt Nam trong vòng 6 tháng
kể từ ngày đó ». ( Richard Nixon. Memoirs, p. 568)
Khi Nixon ra tái cử năm 1972,
Nixon-Kissinger ráo riết làm áp lực để TT Thiệu ký vào hiệp định. Một
mặt, Kissinger thảo một loạt thơ cho Nixon ký (tổng cộng 27 mật thơ từ
1972 đến 1973, không kể những trao đổi giữa TT
Ford và TT Thiệu sau khi Nixon từ chức), hứa sẽ ủng hộ ông Thiệu và
VNCH, một mặt dùng chánh sách đe dọa, lúc ban đầu là dọa đảo chánh, sau
đó là ám sát.
Trong bức thơ Nixon gởi TT Thiệu ngày 06 tháng 10, 1972 có đoạn chót như sau :
Tôi yêu cầu Ông phải áp dụng
mọi biện pháp để tránh xảy ra một trạng huống có thể đưa đến biến cố mà
chúng tôi ghê tởm như hồi năm 1963 mà chính tôi cũng cực lực phản đối
năm 1968. »
(Nguyễn Tiến Hưng, KĐMTC. p.91)
Rõ ràng là Nixon đã nhắc lại cuộc đảo chánh và cái chết của hai ông Diệm – Nhu năm 1963 để đe dọa Tổng Thống Thiệu.
Sau khi đắc cử tổng thống nhiệm kỳ 2, Nixon lại gởi thêm bức thơ khác, lập lại lời đe dọa như trên cộng thêm vài lời phủ dụ:
«…Tôi xin nhắc lại những cam kết
của tôi như sau: Thứ nhất, Hoa Kỳ công nhận chính phủ của Ông là chính
phủ duy nhất hợp pháp của miền Nam VN; thứ hai, HK không công nhận sự
có mặt của một quân đội ngoại quốc trên lãnh
thổ Miền Nam và thứ ba, HK sẽ phản ứng mãnh liệt nếu Hiệp định bị vi
phạm. Tôi nghĩ rằng Ông có hai lựa chọn chính yếu: một là ông tiếp tục
cản trở việc ký kết, đó là hành động có vẻ hiên ngang nhưng thiển cận,
hai là dùng bản Hiệp Định như một phương tiện
để xây dựng một căn bản mới cho cuộc bang giao giữa Hoa Kỳ và VNCH.»
(Nguyễn Tiến Hưng. Khi Đồng Minh Tháo Chạy, p.102-103).
Ngày 27 tháng 1, 1973, Hiệp định Paris được ký kết giữa 4 bên: VNCH, Mỹ, Bắc Việt và Mặt Trận GPMN.
Mỹ rút quân (thực ra lúc đó Mỹ
chỉ còn lại có 25 000 quân) và tù binh Mỹ được thả, nhưng Nixon bội hứa
cả 3 điều đã long trọng cam kết : 170 000 quân Cộng Sản (Miền Nam và
miền Bắc) vẫn ở lại miền Nam; viện trợ quân sự
Mỹ vẫn bị cắt giảm từ 2.1 tỉ USD năm 1973 còn 700 000 triệu năm 1975;
và Mỹ đã làm ngơ trước sự tấn công vũ bão của cộng sản Bắc Việt vào lãnh
thổ VNCH .. Miền Nam đã bị bức tử bởi người bạn đồng minh Mỹ và người đao phủ chính là Kissinger.
· Trường
Sơn Đông, Trường
Sơn Tây
Khi Hiệp Định Paris được ký kết,
lực lượng quân sự của VNCH còn mạnh hơn Bắc Việt, nhưng với sự cắt giảm
viện trợ của Mỹ trong khi Trung Cộng và Nga Sô tăng cường tiếp tế cho
cộng sản Bắc Việt, và mặt khác CS Bắc Việt
xâm nhập vào Nam như chỗ không người, do đó chỉ một năm sau, lực lượng
miền Bắc đã khống chế Miền Nam. Năm 1974, các nước cộng sản viện trợ cho
Bắc Việt một số tiền tương đương với 1.7 tỉ mỹ kim (so với năm 1973 là
700 triệu), 140 000 tấn quân nhu và vào 2
năm cuối, « quân CSBV trang bị vũ khí tối tân và mạnh hơn VNCH, với 650
xe tăng, 400 đại pháo 122 ly, 130 ly có tầm bắn xa hơn đại bác của
VNCH.
Sau khi ký Hiệp định Paris, Hà Nội huy động 30 000 nhân công cho khởi công xây xa lộ Trường Sơn Đông hay hành lang 613 song song với đường mòn Hồ Chí Minh hay còn gọi là Trường Sơn Tây (cách
xa nhau
160 km ở đoạn xa nhứt) nhưng hoàn toàn nằm trong lãnh thổ VN, chạy từ
Đồng Hới đến Lộc Ninh. Nếu kể cả đường chiến lược (Bắc Nam) và đường
chiến dịch (Đông Tây) cũ và mới, tổng cộng đường tiếp vận từ Bắc vô Nam
dài đến 20 000 km. Dọc theo Trường Sơn Đông
có hệ thống dẫn dầu từ Quảng Trị qua Tây Nguyên vào tới Lộc Ninh dài 5
000km. Đường dây điện thoại cũng đã kéo tới Lộc Ninh, từ Hà Nội có thể
nói chuyện thẳng với nhiều chiến trường trong Nam.
Mặc dù phi cơ thám thính của VNCH
thấy rõ sự di chuyển của đoàn quân xâm lược Bắc Việt nhưng Hoa Kỳ ngăn
cản không cho không quân VNCH đánh phá, điều thật khó hiểu, vả chăng
VNCH cũng không có đủ phi cơ để làm việc nầy
sau khi Mỹ rút quân. Một số giới chức quân sự cho rằng viện trợ của
Nga, Trung Cộng cho miền Bắc giai đoạn sau Hiệp Định Paris gia tăng gấp
3-4 lần so với thời gian trước, nhưng sự thực còn nhiều hơn vì CS đã dốc
toàn lực quân nhân và khí giới của cả miền
Bắc vào chiến trường miền Nam qua những xa lộ thênh thang nầy.
Chỉ trong 4 tháng đầu năm 1975 « đoàn
vận tải Trường Sơn vận chuyển vào Nam Bộ 11 vạn 5 nghìn quân và 9 vạn
tấn hàng (trong đó có 37.000 tấn vũ khí, 9.000 tấn xăng dầu). Riêng
trong những ngày "chuẩn bị nước rút" từ
ngày 5 đến 26-4, vừa khai thác vừa vận chuyển, ta đã đưa vào chiến
trường 10.100 tấn đạn, 2.300 tấn lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh,
2.600 tấn xăng dầu. Nhiều trạm sửa chữa ôtô, sửa chữa pháo và tăng được
bố trí dọc đường, phục vụ cơ động của chiến
dịch. (Văn Tiến Dũng. Đại Thắng Mùa Xuân)
Ngoài Trường Sơn Đông và Trường
Sơn Tây, Trung Cộng còn dùng hải cảng Sihanoukville của Cambot (bây giờ
là Kompong Som) để nhận hàng tiếp tế cho quân Bắc Việt, rồi từ đó dùng
xe chở về các mật khu của Việt Cộng ở biên
giới Việt-Miên. Cho đến năm 1969, con đường tiếp tế nầy còn quan trọng
hơn Đường mòn Hồ Chí Minh. Tương tự như với Cambot, chánh phủ Lào cũng
cho phép Bắc Việt chuyển vận người và vật qua đường mòn Hồ Chí Minh, và
tuy VNCH có phối hợp với Bộ Tư Lịnh Mỷ ở VN
đánh vùng Mỏ Vẹt và Hạ Lào để triệt hạ các căn cứ của CS, nhưng chuyện
như bắt cóc bỏ dĩa vì sau một vài trận thư hùng, các mật khu CS vẩn tiếp
tục phát triển. Thì ra, VNCH bị 3 xứ xung quanh vây đánh trong khi đồng minh của VNCH là Mỹ tìm cách rút lui.
Đường mòn HCM (Trường Sơn Tây) và Hành Lang 613 (Trường Sơn Đông)
Nguồn: Nguyễn Đức Phương
· Chiến
dịch Tây Nguyên mở đầu
chiến trường
miền Nam
Sau khi chuẩn bị kỹ hậu cần, từ
mùa hè 1974, Bộ Chính trị, Quân Ủy Trung Ương và các cấp chỉ huy chiến
trường miền Nam đã có nhiều phiên hop tại Hà Nội để thảo luận về kế
hoạch hành động.
Trong quyển Tổng Hành Dinh trong mùa Xuân Toàn Thắng, Võ Nguyên Giáp viết: Đầu tháng 12, các anh Phạm Hùng ( Bí Thư Trung ương Cục Miền Nam) Trần Văn Trà (thượng tướng, Tư Lịnh Miền
B2 gồm Nam Bộ và Nam Trung Bộ), Phan Văn Đáng (Nam Bộ), Võ Chí Công, Chu Huy Mân (Khu 5) đã
có mặt ở Hà Nội. Tôi và Bộ Tổng Tham mưu đã gặp và làm việc với các
anh, tranh thủ thêm ý kiến của chiến trường về hướng tiến công chiến
lược, về
mục tiêu tiến công. Về kế hoạch chiến lược hai năm 1975-1976, mọi người
đều cơ bản nhất trí. Về hướng chiến trường chính, đã có hai ý kiến: một
là chọn Tây Nguyên, hai là chọn miền Đông Nam Bộ...Các đồng chí ở B2
với thực tiễn và kinh nghiệm chiến đấu, nắm
tình hình địch tại chỗ, chủ trương trước hết đánh Đồng Xoài, chi khu
quận lỵ và là vị trí then chốt của tỉnh Phước Long.
Đêm 13 /12/1974, quân Bắc Việt
tấn công Phước Long.. Lực lượng VNCH chỉ có địa phương quân, nghĩa quân
và 4 trung đội pháo binh, tổng cộng độ 4 000 người. Về phía cộng sản, họ
sử dụng 2 sư đoàn (SĐ7 và SĐ3) cộng thêm các
đơn vị pháo binh, xe tăng, đặc công và phòng không, cộng chung lực
lượng hơn VNCH gấp 6 lần. Sau 3 tuần cầm cự, Phước Long thất thủ ngày
6/1/1975). Từ đầu cuộc chiến kéo dài đến 20 năm, đây là lần đầu tiên
VNCH bị mất một tỉnh.
Chiến thắng Phước Long đã đưa cộng sản đến một quyết định chiến lược tối hậu: Bộ Chính trị hạ quyết tâm: Động viên nỗ lực lớn nhất của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ở
cả hai miền trong thời gian
1975-1976, đẩy mạnh đấu tranh quân sự và đấu tranh chính trị, kết hơp
với đấu tranh ngoại giao, xách động quần chúng, tiến hành tổng công
kích, tổng khởi nghĩa… Ngoài kế hoạch chiến lược 1975-1976, Bộ Chính trị còn dự kiến: Nếu thời cơ đến vào đầu hoặc
cuối năm 1975 thì lập tức giải phóng miền Nam trong năm 1975. (Tổng Hành Dinh trong mùa Xuân Toàn Thắng, tr. 108).
Để thực hiện cuộc Tổng công kích
và Tổng khởi nghĩa, Bộ Chính Trị đã cử Văn Tiến Dũng vào Tây Nguyên làm
Quân Ủy Chiến dịch 275 với bí danh là Tuấn để đánh chiếm
Tây Nguyên. Tư Lịnh chiến trường là Trung
Tướng Hoàng Minh Thảo điều khiển 4 sư đoàn 310, 316, F10 và Ba sao vàng
với hàng trăm chiến xa T-54, đại bác 130 ly, hỏa tiển 120 ly. Với kế
nghi binh giả vờ đánh Pleiku, Kontum để nhử quân VNCH đến giải tỏa, quân
cộng sản cắt các đường dẫn đến Ban Mê Thuột
rồi tấn công bằng biển người, đại pháo và xe tăng vào thị xã Ban Mê
Thuột ngày 10/03/1975. Đạo quân trấn đóng của VNCH chỉ có 1 trung đoàn
phải chiến đấu với quân cộng sản gấp 20 lần, lại thêm không may không
quân VNCH oanh tạc lầm vào Bộ chỉ huy của Trung
đoàn khiến mọi liên lạc với Quân Đoàn 2 bị cắt đứt, đạo quân tiếp viện
bị chận đánh.
Ban Mê Thuột thất thủ vào ngày 14 tháng 3.
Ngoài yếu tố lực lượng giữa phía phía CS và VNCH quá chênh lệch, nhiều
nhận định của các giới chức Mỹ-Việt, được lập lại bởi báo chí cho là
việc
mất Ban Mê Thuột là do lỗi của tướng Phạm Văn Phú, Tư Lệnh Quân Đoàn II
đã không nghe theo tin tức của quân báo, mắc lừa kế nghi binh của cộng
sản, tướng Phú không có khả năng lãnh đạo, thuộc cấp không phục tùng,
không am tường địa thế vì mới được bổ nhiệm
3 tháng thì vùng cao nguyên dậy khói lửa. Tuy nhiên, một số cộng sự
viên của ông thì lại có những nhận định khác, rằng ông là nạn nhân của
một trạng huống vượt quá khả năng quyết định vì sự bất nhất, bất minh
của thượng cấp.
· Kết
thúc cuộc chiến
- Cuộc họp ngày 11 tháng 3 ở Dinh Độc Lập
Một ngày sau khi cộng sản tấn
công Ban Mê Thuột (11/03/1975), TT Thiệu họp với 3 tướng lãnh chủ chốt
của chế độ là Trung Tướng Đặng Văn Quang, Cố vấn An ninh, Thủ Tướng Trần
Thiện Khiêm, Đại Tướng Cao Văn Viên, Tổng Tham
Mưu Trưởng. Sau khi duyệt xét tình hình, ông có quyết định: «Với khả năng và lực lượng chúng ta đang có, chắc chắn chúng ta không bảo vệ được tất cả lãnh thổ. Như vậy, chúng ta nên tái phối trí lực lượng và bảo vệ những nơi đông dân, trù phú vì những
vùng đất đó mới thực sự quan trọng» (Trần Đông Phong.VNCH, 10 ngày cuối cùng, tr.116).
Quan điểm nầy cũng trùng hợp với ý kiến của tướng Westmoreland, cựu Tổng Tư Lịnh quân Mỹ ở VN chuyển qua ông Trần Kim Phượng, đại sứ VN tại Mỹ 2 ngày sau đó: « VNCH
nên vừa rút quân đúng cách, vừa gây
cho địch càng nhiều thiệt hại càng tốt, rồi tiến lần về vùng quan trọng
là Nam Kỳ (Cochinchina) gồm Saigon và Đồng Bằng Sông Cửu Long, nơi có
thể cầm cự được rồi tìm thêm tiếp liệu, và hi vọng cuộc khủng hoảng nầy
sẽ làm cho Hoa Kỳ bắt đầu viện trợ lại »
(William Westmoreland. A Soldier Reports, p.400).
Phải chăng quyết định tái phối trí là một ý tưởng cũng đã nhen nhúm từ lâu bởi lẽ từ đầu năm 1974, tướng John Murray,
đại diện cơ quan Quốc phòng Mỹ DAO ở Saigon đã báo động cho Bộ Tổng
Tham Mưu VN phải tiết
kiệm đồ tiếp liệu, nhứt là đạn dược bởi sự cắt giảm viện trợ Mỹ, đồng
thời ông cũng cung cấp một ước lượng vùng lãnh thổ VN có thể bảo vệ được
tương ứng với số tiền viện trợ.
- Nếu tiền viện trợ là 1.4 tỉ MK: có thể bảo vệ được cả 4 vùng chiến thuật
- Nếu tiền viện trợ là 1.1 tỉ MK: không thể giữ được Vùng I
- Nếu tiền viện trợ là 900 triệu MK: không thể giữ được Vùng I và II
- Nếu tiền viện trợ là 750 trìệu MK: chỉ giữ được một số vùng đông dân
- Nếu tiền viện trợ là 600 triệu MK: chỉ giữ được Saigon và Miền Tây.
Ngân sách năm 1975 chỉ còn 300
triệu sau khi bị khấu trừ một số thâm hụt trước đó và trả chi phí cho cơ
quan DAO. Sau nầy, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Hưng khi gặp ông Thiệu ở Luân
Đôn được biết thêm kế hoạch rút quân về Miền
Tây của ông Thiệu như sau: « Sau khi rút khỏi Đà Nẳng, quân chủ lực chỉ
còn vỏn vẹn 63 000 người. Phải bỏ Saigon, nhưng tôi sẽ để một sư đoàn ở
lại trấn giữ (để chận đường) rồi rút hết về miền Tây. Khi nào qua được
Bến Lức thì sẽ phá cầu đi, và đây là tuyến
cuối cùng. Sau đó không quân và hải quân sẽ cứu sư đoàn còn lại ở
Saigon, được bao nhiêu hay bấy nhiêu » (NTH.Tâm tư TT Thiệu, tr. 120).
Kế hoạch nầy giống ý của kế hoạch Westmoreland kể trên và phải chăng ông Thiệu không thực hiện được vì những biến cố quân
sự, chính trị và xã hội dồn dập khiến ông phải từ chức rồi ông và nhiều ông tướng khác di tản trước khi Dương Văn Minh đầu hàng. Nếu
kế hoạch được
thực hiện, chắc chắn sau đó không có hàng triệu người phải đi kinh tế
mới và bị đi tù cải tạo, và VNCH vẫn còn có sở pháp lý trên trường quốc
tế.
- Cuộc họp ngày 14 tháng 3 tại Cam Ranh
Ba ngày sau cuộc họp tại Dinh Độc
Lập, ngày 14-3, một cuộc hop mật khác tại Cam Ranh cũng gồm tổng thống
và 3 vị trong cuộc họp ngày 11 /03 thêm tướng Phạm Văn Phú. Những quyết định của phiên hợp lịch sử nầy đã đưa
đến những hỗn loạn dây chuyền làm tan rả quân đội Việt Nam Cộng Hòa 55 ngày sau đó mà hậu quả là xóa tên chế độ VNCH.
Frank Snepp, phụ tá của Thomas Polgar, Giám Đốc CIA tại VN, trong quyển Decent Interval
xuất bản năm 1977, kể lại một số chi tiết của phiên họp mật nầy nhờ
Đặng Văn Quang, vì « cơ quan tình báo CIA đã trả
lương và nâng đỡ ông Quang trong bao nhiêu năm và đã bảo đảm giúp cho
ông ta có một địa vị (Cố vấn về An Ninh) bên cạnh ông Thiệu » (sđd,
p.495). Thì ra, bên cạnh ông Thiệu có nhiều gián điệp chiến lược cộng
sản (Vũ Ngọc Nhạ, Huỳnh Văn Trọng…) và cả một hệ
thống điệp viên Mỹ. Đó cũng là một lý do quan trọng của cuộc bại trận.
Theo Frank Snepp thì Thiếu Tướng
Phú trả lời với TT Thiệu là có thể bảo vệ được vùng cao nguyên trong
vòng một tháng nếu được tăng viên quân số, vũ khí và không quân, điều mà
TT Thiệu từ chối vì không còn lực lượng trừ
bị. Giải pháp duy nhứt là bỏ hai tỉnh Pleiku và Kontum để dùng những lực lượng nầy tăng cường vùng duyên hải và yểm trợ cho cuộc phản công tái chiếm Ban Mê Thuột.
Về việc triệt thoái, Tướng Phú
phân vân giữa hai con đường Quốc Lộ 19 từ Pleiku đi Qui Nhơn và Quốc Lộ
14 đi từ Ban Mê Thuột về vùng III, vì hai con đường nầy đã bị cộng sản
kiểm soát từng đoạn nên sau cùng Tướng Phú
nghiêng theo phân tích của tướng Cao văn Viên là chọn đường Liên Tỉnh
7B là con đường nhỏ, bỏ hoang từ lâu để đi về Tuy Hòa. Nhưng cuộc triệt thoái là một thảm họa tàn khốc vì
không kế hoạch, bị công sản rượt theo tấn công, cầu Ea Pha bắc qua
sông Ba chưa hoàn tất, không quân thả bom lầm ngay vào đoàn quân đi đầu
làm thiệt hại một tiểu đoàn…Hậu quả là trong số 200 000 dân di tản chỉ
có 60 000 về đến Tuy Hòa, 75% lực lượng của Quân Đoàn II bị tiêu diệt
chỉ trong 10 ngày.(Trần Đông Phong, sđd, tr.119). Chính
cuộc triệt thoái thất bại nầy của tướng Phú làm bại hoại quân lực và
niềm tin của quân dân với chế độ, làm sụp đổ chế độ nhanh không thể ngờ.
- Triệt thoái Vùng I, Vùng Duyên hải phía
Nam
Nguổn:
Nguyễn Đức Phương. Chiến tranh VN toàn tập
Trong khi Văn Tiến Dũng tấn công
Ban Mê Thuột thì Quân Khu I do tướng Ngô Quang Trưởng chỉ huy tương đối
còn yên ổn vì được bảo vệ bởi 5 sư đoàn. Sau khi chiếm được Ban Mê
Thuột, Võ Nguyên Giáp gởi điện văn cho Quân Khu
Ủy B4 (Trị -Thiên) ra lịnh đẩy mạnh tấn công để chia cắt Huế và Đà
Nẳng.
Ngày 19/03, Quảng Trị rơi vào tay
CS khiến Huế bị đe dọa. Ngày 20/03, lúc 13g TT Thiệu tuyên bố trên đài
phát thanh là Quân Đoàn 1 sẽ cố thủ Huế bằng mọi giá sau khi họp với
Tướng Trưởng ở Dinh Độc Lập, nhưng đến chiều
cùng ngày, khi Tướng Trưởng về tới Đà Nẳng thì nhận được mật điện khẩn
số 2238 của TT Thiệu gởi qua Bộ Tổng Tham Mưu ra lịnh cho Tướng Trưởng
«nếu tình hình bắt buộc chỉ giữ Đà Nẳng mà thôi» và cho rút Sư đoàn Dù
về Saigon ngay. Tướng Trưởng đã trả lời : «Tham
chiếu công điện số 2248 của Đại tướng, tôi e ngại không thi hành nổi
lệnh nầy. Xin Đại Tướng tìm người thay thế tôi». Ngày hôm sau, Tướng
Viên gởi công điện cho Tướng Trưởng : « Tình hình hết sức khẩn trương, Trung tướng liệu mà làm».
Khi mà ông Đại Tướng Tổng Tham
Mưu Trưởng ra lịnh cho ông Tư Lịnh Chiến trường «liệu mà làm» thì xem
như quân đội đó đã tan rả. Dân chúng nhốn nháo «chạy giặc» khắp nơi từ
trên đất liền tới biển, và chỉ trong 25 ngày,
từ ngày 19 tháng 3 đến 16 tháng 4, 1975, ba quân khu lần lượt lọt vào
tay cộng sản mà họ không cần phải đổ nhiều xương máu, tướng Nguyễn Vĩnh
Nghi bị địch bắt, tướng Ngô Quang Trưởng và Hồ Văn Kỳ Thoại phải vất vả
lắm mới thoát được chạy về Saigon.
- Chiến dịch Hồ Chí Minh (09/04 đến 30/04)
Ngày 06/04/1975, Lê Duẩn (anh Ba)
cử Văn Tiến Dũng làm Tư Lịnh Mặt Trận Saigon, Phạm Hùng làm Chính Ủy,
Trần Văn Trà làm Phó Tư Lịnh thứ nhứt kiêm Tham mưu trưởng, Sáu Nam tức
Lê Đức Anh làm Phó Tư Lịnh và Lê Ngọc Hiền
làm Tham mưu phó. Bộ tư lịnh đặt ở Lộc Ninh. Hôm sau, Lê Đức Thọ (Anh
Sáu), nhân vật số 2 của chế độ, từ Hà Nội đến mặt trân để chỉ huy toàn
bộ Chiến dịch 275 đổi tên ngày 14/04 thành Chiến dịch Hồ Chí Minh, mang theo văn thư của Chủ Tịch Tôn Đức
Thắng gởi «Các đồng chí phải chiến thắng, nếu không thì đừng có trở về».
Ngày 9 tháng tư,
cộng sản bắt đầu Chiến dịch Hồ Chí Minh bằng cách huy động 3 sư đoàn
6,7 và 321 tấn công thị xã Xuân Lộc. Trung đoàn 48 thuộc Sư đoàn 18 BB
của tướng Lê Minh Đảo
đã anh dũng chống trả, mặc dù CS pháo kích đến 10 ngàn đại pháo trong
một ngày (theo Snepp thì 1000, có lẽ hợp lý hơn), đã đẩy lui được quân
CS, và đây là lần đầu tiên sau 3 tháng chiến thắng trên nhiều mặt trận,
chiếm được 14 tỉnh, quân CS bị chận bước tiến.
Tướng Trần Văn Trà, trong hồi ký Kết thúc cuộc chiến 30 năm, đã
nhìn nhận là ba sư đoàn của Hoàng Cầm bị thiệt hại rất nhiều, Tướng Trà
phải tăng viện quân trừ bị của sư đoàn 6 và 7 rồi tấn công Dầu Dây trên
Quốc Lộ số 1.
Trong khi ông Thiệu đọc diễn văn
từ chức, các đơn vị cuối cùng của sư đoàn 18 của tướng Lê Minh Đảo rút
ra khỏi Xuân Lộc, và vài giờ sau, bộ chỉ huy Quân Đoàn 3 của tướng
Nguyễn Văn Toàn phải di tản về Saigon. Biên Hòa
và Vũng Tàu bị đe dọa nặng. Chỉ 2 giờ sau lễ bàn giao giữa ông Thiệu và
ông Hương, đài phát thanh Giải phóng và Hà nội đồng loạt tuyên bố: «Đó
cũng chỉ là một chế độ bù nhìn, chánh phủ Thiệu không có Thiệu » (Todd,
p.316).
Trong khi đó, một biến cố quân sự quan trọng xảy
ra sát nách Saigon.. Lê Duẩn đánh điện cho Lê Đức Thọ và Văn Tiến Dũng
đang đặt bản doanh ở Lộc Ninh yêu cầu gia tăng các cuộc tấn công càng
mạnh càng mau
trên khắp các mặt trận. Mọi chậm trể có thể đưa đến những hậu quả quân
sự và chính trị trầm trọng. Theo Olivier Todd thì Lê Duẩn
sợ rằng nếu chiến trường kéo dài thì áp lực chính trị quốc tế có thể can
thiệp để chia cắt đất đai như hồi 1954 trước
hội nghị Genève. Tuân hành chỉ thị này, Văn Tiến Dũng ra lịnh cho tất
cả các lực lượng từ chiến khu C, chiến khu D, Khu Tam giác Sắt ở miền
Đông, và các lực lượng ở vùng đồng bằng Cửu Long và Cà Mau chuẩn bị tổng
tấn công vào Saigon và các tỉnh. Để phân công,
bộ phận chính trị do Lê đức Thọ và Phạm Hùng đóng ở Lộc Ninh, còn tướng
Trần văn Trà và Văn tiến Dũng lập bộ tham mưu mặt trận ở Bến Cát, sát
nách Saigon.
Ngày 30 tháng tư
*2giờ 30 sáng, tại tòa đại sứ Mỹ còn 1000 người Việt, 53 nhân viên dân sự và 173 thủy quân lục chiến trong khi ở phi trường TSN còn độ 2000 chờ phi cơ.
* 4
giờ 42: chiếc trực thăng mang tên Lady Ace 9 đáp xuống nóc tòa đại sứ.
Viên phi công trình lệnh của Tổng Thống: Martin phải lên phi cơ. Nếu
Martin không tuân lệnh, viên phi công còn
có một lệnh khác của Gayler, tư lịnh Mỹ vùng Thái Bình Dương là áp giải
Martin.
* 7
giờ 53: chiếc trực thăng cuối cùng chở những binh sĩ cuối cùng (thực ra
còn 2 xác thủy quân lục chiến ở Tân Sơn Nhứt), yểm trợ bằng 6 trực
thăng võ trang Cobra rời tòa đại sứ. Họ ném
hơi cay trên đầu 420 người Việt còn đứng chờ bàng hoàng, ngơ ngác. Lá
cờ Mỹ đã cuốn đi mang theo nỗi thất vọng, cay đắng, oán hờn, sung sướng,
của người Việt bắt đầu một trang sử mới.
* 8 giờ sáng, tại dinh Phủ Thủ
Tướng, ông Dương Văn Minh họp cùng các nhân vật quan trọng của nội các
mới như Nguyễn Văn Huyền, Vũ Văn Mẫu để trình bày tình hình quân sự và
chính trị đã đến hồi tuyệt vọng, cuộc thương
thuyết với chánh phủ Mặt Trận Cách Mạng Lâm Thời Miền Nam và Hà Nội,
qua trung gian của Pháp kể như không có trong khi thành phố Saigon đã
hỗn loạn cực kỳ.
* 9g30:
sau phiên họp, nội các Dương Văn Minh đến dinh Độc Lập dự định theo
chương trình để bàn giao với Nguyễn Văn Hảo, Phó Thủ tướng trong nội các
Nguyễn Bá Cẩn, nhưng cuộc bàn giao
không xảy ra mà họ chờ quân giải phóng đến.
* 11g30:
« …tiếng chân người vang dội trong đại sảnh, có cả tiếng khua vũ khí và
tiếng đạn lên nòng. Rồi tiếng hô từ phía đại sảnh: Mọi người đi ra khỏi phòng. Một người bộ đội cấp
chỉ huy nói với ông Minh: Anh hãy viết một bản tuyên bố đầu hàng.
Ông Minh trả lời rằng sáng nay ông đã có một tuyên bố trao quyền rồi.
Viên chỉ huy nói: Anh chẳng có gì để trao. Anh chỉ có thể tuyên bố đầu
hàng… Ông Minh vẫn đứng yên lặng. Viên chỉ
huy yêu cầu ông Minh đi đến đài phát thanh để thảo và đọc bản tuyên bố
đầu hàng…Trước khi rời dinh Độc Lập đến đài phát thanh, ông Minh nói với
vị chỉ huy bộ đội: Vợ tôi vẫn ở đây. Xin các anh bảo đảm an ninh giùm. Viên chỉ huy đáp: Anh hãy yên tâm…Ông
Minh và ông Mẫu được đưa đến đài phát thanh Saigon trên chiếc xe Jeep
của bộ đội…Bản tuyên bố đầu hàng do chính trị viên Bùi Văn Tùng thảo.
Ông Minh đọc và đài phát lúc 13 giờ (Lý Quý Chung. Hồi ký không tên, tr.
407-08)
Pierre Darcourt kể lại với nhiều chi tiết sống sượng hơn:
* « Đúng
12 giờ 10 phút, ba chiếc xe tăng T54 cán dẹp những hàng rào cản sơn màu
trắng đỏ bao quanh dinh Độc Lập. Họ bắn chỉ thiên một tràng dài, ủi sập
cánh cổng lớn, cán lên trên
rồi tiến thẳng vào dinh Độc Lập, cày bừa lên các bãi cỏ trong sân. Hai
chiếc xe Jeep và một chiếc xe vận tải chạy đến, qua mặt các chiến xa.
Tất cả mang cờ của Mặt Trận Giải Phóng Miên Nam…Vị sĩ quan cao cấp được
4,5 lính CS hộ tống ập vô đại sảnh, nơi mà
tướng Dương Văn Minh đang hội họp với các người thân cận của ông ta.
Thấy vị sĩ quan đeo đầy sao vàng trên cầu vai nền đỏ, Tướng Minh tưởng
rằng mình đứng trước một sĩ quan cao cấp nên nói:
– Thưa quan sáu (nguyên văn: mon général ong sau), tôi đã chờ ông từ sáng để trao quyền cho ông.
– Mầy (nguyên tác: tu, có thể dịch là anh, nhưng mày có lẽ đúng hơn trong hoàn cảnh nầy)
dám nói là trao quyền à. Mầy chỉ là một kẻ cướp quyền và một tên bù
nhìn. Mầy chẳng có
quyền nào để trao cho tao cả. Chúng tao đạt được quyền bằng khẩu súng
trong tay. Tao nói cho mày rõ là tao không phải là tướng mà chỉ là một
trung tá ủy viên chính trị. Và kể từ bây giờ, tao cấm mầy không được
ngồi xuống.Gương mặt tướng Minh co rúm lại.
Giọng nói hung bạo và khinh miệt của người sĩ quan khiến ông Minh hiểu
rõ là ông đang đứng trước mặt một sĩ quan miền Bắc (nguyên tác:
Tonkinois) chớ không phải là người Mặt Trận miền Nam. Tướng Minh cố giữ
bình tĩnh và nhẹ nhàng nói:
– Chúng tôi đã có làm sẵn một bữa cơm để tiếp các ông. Có yến, súp măng cua.
Viên trung tá xẳng giọng
– Tụi bây đang ở trong tình
trạng bị bắt. Hãy giữ thức ăn tư sản cho tụi bây. Chúng tao sẽ cho tụi
bây ăn cơm dã chiến, một nắm cơm vắt và một hộp thịt mặn.
Tất cả các tổng trưởng hiện diện
đều bị khám xét và bị bắt giam trong một phòng. Dinh Độc Lập bị tràn
ngập bởi phóng viên báo chí»(Darcourt, p.209).
* Lúc 16 giờ 30, tướng Minh được rời khỏi phòng giam lỏng ở tầng dưới dinh Độc Lập. Một phóng viên của nhật báo Quân đội giải phónghỏi ông:
– Ông nghĩ sao về những biến cố mà ông vừa trải qua?
Ông Minh ngập ngừng giây lát rồi trả lời với ngôn ngữ tuyên truyền mà CS thường sử dụng
– «Chúng
tôi đã nhận thức được sức mạnh của Chánh phủ cách mạng lâm thời và của
quân đội giải phóng. Các đơn vị thiết giáp của quân giải phóng thực hùng
mạnh, quân đội Saigon không thể
nào đương cự được, chỉ còn có việc đầu hàng không điều kiện mà thôi…Các
ông đã đạt được chiến thắng một cách nhanh chóng, chúng tôi vô cùng
sung sướng. Chúng tôi và gia đình chúng tôi bình yên, thật là may mắn » (Darcourt, tr. 213).
Và sau đó, các nhân vật trong nội các cuối cùng của VNCH lưu xú với những câu nói bất hủ.
- Ông Vũ văn Mẫu thì hớn hở, nhảy nhót: « Các anh đánh hay lắm. Tôi rất sung sướng đã đuổi được người Mỹ ra đi. Bây giờ thì chúng ta với chúng ta mà thôi. Sau khi nhắc lại quê ông ở quận Thường
Tín, phía Nam Hà Nội và chuyện ông cạo đầu phản đối ông Diệm, ông nói:Kể từ hôm nay thì tôi sẽ để tóc lại được rồi»
- Ông Nguyễn Văn Hảo đưa tay lên và nói lớn: «Các
anh thật đáng phục vì đã đánh bại được nước Mỹ, chúng tôi hi vọng là
tài nguyên của đất nước sẽ được sử dụng để xây dựng đất nước chúng ta». (Darcourt,
tr.213).
Nếu Cộng Sản Miền Bắc và
Miền Nam là những kẻ thù của VNCH thì những người làm chính trị vọng
tưởng, u mê, cơ hội chủ nghĩa, tranh đấu hay núp bóng dưới nhãn hiệu hòa
giải hoà hợp, thành phần thứ ba, tất cả cũng
là những kẻ thù của dân tộc bởi lẽ họ đã vô tình hay cố ý đánh phá phe
quốc gia, góp công cho chiến thắng của cộng sản mặc dù cộng sản vẫn
khinh rẻ họ và xem họ là kẻ thù.
Kết
luận
Bài viết không mục đích định công
buộc tội bởi đó là lãnh vực của lịch sử, tuy khi từ chức ngày 21 tháng 4
năm 1975, Tổng Thống Thiệu đã nói trước đồng bào là : Khi tôi ra đi, tôi xin đồng bào, chiến sĩ cán bộ, tất
cả các đoàn thể nhân viên tôn giáo, hãy thứ lỗi cho tôi những lỗi lầm gì đã có với quốc dân trong suốt 10 năm qua; và khi gặp Tiến sĩ Nguyễn Tiến Hưng ở Luân Đôn đề cập đến cuộc thua trận, ông nói : Je suis responsable mais pas coupable -
Tôi chịu trách nhiệm nhưng tôi không có tội (Tâm tư TT Thiệu, tr. 61).
Tuy nhiên, nhìn qua các biến cố, chúng tôi mạo muội có nhận định là VNCH rơi vào tay cộng sản vì 3 lý do chính yếu :
- Thứ nhứt: Muốn rút quân, Mỹ đã
phản bội VNCH bẳng cách nhượng bộ CSBV nhiểu điều nhục nhã và giảm bớt
viện trợ quá nhiều và quá nhanh. Hậu quả là VNCH không có đủ thời gian
và phương tiện cần thiết để tổ chức lại một
đạo quân và một chiến thuật quân sự tự lập, khả dĩ chống đỡ lại sức tấn công vũ bão của đạo quân Bắc Việt hùng mạnh hơn gấp nhiều lần, nhất là từ lúc CS tổng tấn công Ban Mê Thuột, VNCH đã can kiệt súng đạn và nhiên liệu mà theo tướng Cao Văn
Viên chỉ còn đủ sử dụng đến tháng 6/1975;
- Thứ hai: Trong số những người cầm vận mạng quốc gia của Đệ nhị cộng hòa, một số tướng
lãnh bị xem là thiếu khả năng lãnh đạo và dũng
khí, tham nhũng và phe nhóm, đã làm suy giảm nhiệt quyết của giới sĩ
quan trung cấp, mặc dù quân đội Việt Nam Cộng Hòa vẫn can trường chiến
đấu trên các mặt trận;
- Và sau cùng, sự suy giảm uy tín của chánh phủ Thiệu đã dấy lên những cuộc biểu tình chống đối của những
phần tử đối lập chân chính và thời cơ, những thành phần thứ ba thật và
giả, những thành phần thân cộng và
cộng sản trà trộn trong các đoàn thể sử dụng chiến lược tổng nổi dậy
của cộng sản, làm hậu phương rối loạn khiến cộng sản thắng hay thắng
nhanh hơn.
Sau 44 năm miền Nam rơi
vào tay Cộng Sản, đất nước càng thêm tang thương, tụt hậu, xã hôi băng
hoại đạo đức, bị thế giới xem thường vì cấp lãnh đạo, từ trên xuống
dưới, đại đa số đều ngu dốt, tham nhũng, độc
tài và vô đạo.
Để kết thúc, chúng tôi
xin mượn lời của Uwe Siemon-Netto, người ký giả gốc Đức đã có mặt trên
khắp các chiến trường Việt Nam từ 1965 đến 1972, đã chứng kiến những
cảnh tượng cộng sản tàn sát tập thể dân Huế và
các giáo sư người Đức đến giảng dạy thiện nguyện cho Đại học Y khoa
Huế. Ông vìết : « Chiến thắng của cộng sản dựa vào những căn bản độc
ác, khủng bố, tàn sát và phản bội. Hiển nhiên, tôi không biện minh cho
chuyện tiếp tục đổ máu nhằm điều chỉnh lại hậu
quả tàn khốc đó, cho dù có khả thi đi chăng nữa. Là một người ngưỡng mộ
tính kiên cường của dân tộc VN, tôi tin là cuối cùng họ sẽ tìm ra
phương cách ôn hòa và các lãnh tụ chân chính để họ có thể thoát khỏi
những tay bạo chúa. Có thể sẽ phải mất nhiều thế
hệ, nhưng điều đó sẽ xảy ra » (Duc : A Reporter’s Love for A Wounded People / bản dịch của Lý Văn Quý).
Lâm Văn Bé
27/04/2019
Thư mục
tham khảo chính yếu
- Lê Duẩn. Thư vào Nam.
- Trần Văn Trà.. Kết thúc cuộc chiến 30 năm.
- Văn Tiến Dũng. Đại thắng mùa Xuân.
- Võ Nguyên Giáp. Tổng hành dinh trong mùa Xuân toàn thắng.
- Lưu Văn Lợi. Các cuộc thương lượng Lê Đức Thọ-Kissinger tại Paris.
- Lý Quý Chung. Hồi ký không tên.
- Nguyễn Đức Phương. Chiến tranh Việt Nam toàn tập. -Toronto: Làng Văn, 2000
- Nguyễn Tiến Hưng. Khi Đồng minh tháo chạy. - San José: Hứa Chấn Minh, 2005.
- Nguyễn Tiến Hưng. Tâm tư Tổng Thống Thiệu. - San José: Hứa Chấn Minh, 2010 .
- Trần Đông Phong. Việt Nam Cộng Hòa: 10 ngày cuối cùng. - California: Nam Việt, 2006.
- Darcourt, Pierre. Viêtnam, qu’as-tu fait de tes fils. -Paris : Albatros, 1975.
- Nixon, Richard. The Memoirs of Richard Nixon.- New York: Grosset and Dunlap, 1978.
- Nixon, Richard. The Real War. New York : Warner Books Press, 1980.
- Snepp, Frank. Sauve qui peut. - Paris : Éditions Balland, 1977. (Dịch từ : Decent Interval).
- Todd, Olivier. La chute de Saigon : Cruel Avril. - Paris : Robert Laffont, 2005
- Uwe Siemon-Netto. Duc : A Reporter’s Love for A Wounded People / Bản dịch của Lý Văn Quý.Vinh quang của sự phi lý.
- Westmoreland, William. A Soldier Reports. - Garden City: NY Doubleday, 1976.
